Hoe komt de energie van je zonnepanelen binnen in je huis? Daarvoor heb je een omvormer nodig. Welk type het beste bij jouw installatie past, hangt af van het soort en de plaatsing van de zonnepanelen, de helling van je dak en de hoeveelheid schaduw. Vergelijken loont want zo krijg je het hoogste rendement en doe je de slimste investering.

Wat is een omvormer?

Zonnepanelen leveren gelijkstroom, maar uit je stopcontact komt wisselstroom. Omvormers zetten gelijkstroom om in wisselstroom. Ze zorgen er ook voor dat het teveel aan geproduceerde elektriciteit veilig op het net komt. Het toestel is een kast die aan de muur hangt en waarop je de activiteit kunt aflezen. De plaatsing gebeurt zo dicht mogelijk bij de panelen om rendementsverlies te beperken.
De omvormer is het hart van je installatie. Zonder goed werkende omvormer is de productie lager. Bovendien vertelt hij je via een app wat je opbrengst is.

 

Je zonnepanelen produceren zelden op hun volledige capaciteit. Daarom hoeft een omvormer in principe maar 90% van je zonneproductie te kunnen omzetten. Soms kiest men zelfs voor 70% en dat heeft alles te maken met het prosumententarief en de aanschafprijs van de omvormer. Het prosumententarief is een heffing van het Vlaamse en Waalse Gewest omdat je het elektriciteitsnet gebruikt. Omvormers met een lagere capaciteit zorgen voor een lager prosumententarief. Bovendien is een omvormer met een lagere capaciteit voordeliger. Twee keer winst dus.

 

Nog een belangrijk technisch weetje gaat over de MPP (maximum power point) trackers van de omvormer. Wat zijn dat? Deze elektronische componenten worden op de zonnepanelen aangesloten om ze zo goed mogelijk te laten produceren. Dat is nodig als er schaduw op een of meerdere panelen valt of de panelen op verschillende dakzijdes liggen. De MPP-tracker berekent hoe je dan toch zoveel mogelijk energie uit de zonnepanelen haalt.

Drie soorten omvormers

De oriëntatie van de panelen, de hoeveelheid schaduw en het soort zonnepanelen beïnvloeden de opbrengst. De juiste keuze voor een omvormer is daarom heel belangrijk.

 

De stringomvormer is de meest gebruikte omvormer. Die is bedoeld als je panelen allemaal aan dezelfde zijde liggen en geen schaduw vangen. Ze worden samen aangesloten op een centrale omvormer. Is er wel schaduw op een zonnepaneel, dan zal de opbrengst minder zijn, zelfs door één paneel. Micro-omvormers zijn in dat geval de oplossing. Hier werken de panelen niet samen zoals bij de stringomvormer, maar ieder paneel apart, in parallel. Het voordeel is dat bij schaduw op één paneel alleen dit paneel minder opbrengt. Per een of twee panelen moet je een omvormer hebben, maar je hoeft niet te investeren in een centrale interne omvormer. De aanschafprijs is wel iets hoger maar het rendement ook.

 

De power-optimizer is het derde systeem van omvormers. Ook deze is aangewezen als je soms schaduw op (delen van) je dak hebt. Anders zal de schaduw op één zonnepaneel het rendement van de rest beïnvloeden. Deze omvormer werkt eigenlijk als een MPP-tracker en zorgt er dus voor dat elk paneel individueel de hoogste hoeveelheid stroom kan produceren. De voordelen van power-optimizers? Elk paneel presteert onafhankelijk én optimaal omdat het systeem per paneel constant de hoogste output zoekt. Hiermee haal je dus letterlijk alles uit elk afzonderlijk zonnepaneel. En als er een paneel niet werkt, blijven de andere gewoon produceren. Wel is er in huis nog een centrale omvormer nodig voor het omzetten van de gelijkstroom in wisselstroom.

En wat met de kosten van de omvormer?

Liggen je zonnepanelen allemaal aan dezelfde dakzijde en is er geen schaduw, dan komt een stringomvormer zeker in aanmerking. De kostprijs voor zo'n omvormer ligt rond de 800 euro. De levensduur is tussen 8 en 12 jaar. Check zeker welke garanties een fabrikant geeft voor de levensduur. Hou er verder rekening mee dat je zonnepanelen zelf tot 25 jaar meegaan

De micro-omvormers (€ 100 tot € 300) zijn duurder dan de power-optimizers (€ 50 tot € 90) maar je hebt geen centrale omvormer in huis nodig. Bij de power-optimizers is er die kost wel. De levensduur van de micro-omvormer is bovendien het langst: tot 25 jaar.
Je ziet dat elk systeem zijn voordelen heeft maar ook zijn prijskaartje.

Kwaliteit betaalt zich terug

Net zoals bij zonnepanelen is er enorm veel kwaliteitsverschil bij omvormers. De omgevingstemperatuur heeft bijvoorbeeld een grote impact op het rendement. Als je omvormer op een zolderverdieping staat, zijn de temperaturen net  onder het dak in de zomer vaak hoog. Bij goedkopere omvormers met een gemiddelde kwaliteit zorgt een temperatuur van 22 graden al voor een daling van de opbrengst: ze halen nog maar 65% van hun vermogen. Bij systemen van topkwaliteit is dit pas het geval bij een omgevingstemperatuur van 40 graden. Zeker over de hele levensduur is een investering in kwaliteit door die hogere opbrengst al snel terugbetaald.

En de veiligheid?

Omvormers moeten beantwoorden aan een Europese richtlijn voor elektromagnetische straling en voor de storing van radiofrequenties. In de praktijk blijkt vaak dat goedkopere producten van buiten de Europese Unie deze richtlijnen niet steeds volgen. De oorzaak ligt in het ontwerp waarbij bespaard is op een veilige werking. Sommige merken hebben al boetes gekregen omdat ze de limietwaarden van de straling en storing hebben overschreden. Informeer dus zeker naar de herkomst van je omvormer en kies voor veiligheid.
Veiligheid gaat ook over de app waarmee je de productie van je zonnepanelen opvolgt. De data op je monitoringapp beveilig je best met een sterk paswoord of door een toegang met je vingerafdruk

 

Je merkt het: er is best veel om rekening mee te houden bij de keuze voor een omvormer. Daarom hebben we alles voor je in een overzicht gezet.

  Stringomvormer Micro-omvormer Power-optimizer
Oriëntatie Alle zonnepanelen hebben dezelfde oriëntatie en er is geen schaduw in de loop van de dag Zonnepanelen staan in verschillende posities en een deel van de panelen staat in de schaduw in de loop van de dag Deel van de zonnepanelen staat in de schaduw in de loop van de dag
Werking Bij schaduw op een of meerdere panelen wordt de stroomproductie negatief beïnvloed door die panelen die minder presteren Elk zonnepaneel werkt afzonderlijk. Als een zonnepaneel minder opbrengst heeft door schaduw treft dit enkel dat zonnepaneel. Elk paneel krijgt een eigen power optimizer
Centrale omvormer Nodig Geen centrale omvormer in huis nodig Nodig
Levensduur 8 - 12 jaar 25 jaar 15 - 20 jaar
Kostprijs Gemiddeld 800 euro 100 tot 300 per stuk 50 tot 90 euro per stuk
Investering Hoogste Gemiddeld Laagste
Conclusie Beste keuze als je binnen 10 - 15 jaar verhuist en geen last hebt van schaduw Beste keuze als je geen plaats hebt voor een omvormer en vertrouwt op de levensduur van 25 jaar Beste keuze als je voor minimaal 10 jaar investeert